ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Add GTC Pollywood on Google
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਵਿਜਯਾਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਬੁਰਾਈ 'ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ, ਅਧਰਮ 'ਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਝੂਠ 'ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਦੁਸਹਿਰਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮੇਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਤੇ ਮੇਘਨਾਦ ਦੇ ਪੁਤਲਿਆਂ ਦਾ ਦਹਿਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਦੁਸਹਿਰਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਸਬੰਧ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਯੁੱਧ ਨਾਲ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਨੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਦਾ ਦਹਿਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਬੁਰਾਈ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤਾਕਤਵਰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਵੀ ਹੈ ਮਹੱਤਵ
ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵਿਜਯਾਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਜਯਾਦਸ਼ਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਿਉਹਾਰ
ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ, ਦਿੱਲੀ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦਹਿਨ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।ਉੱਧਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਮੇਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਜਯਾਦਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸਹਿਰਾ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਦੁਸਹਿਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਦੇ ਦਸ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਨੂੰ ਹੰਕਾਰ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਕੇਵਲ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
- GTC Pollywood
